ماجرای اجرای ۳۰ پرفورمنس در ۳۰ روز/ کالاشدگی هنر را نقد می‌کنیم

گفتگوی آزاده سهرابی با امیر راد

performance-1-1

منبع: خبرگزاری مهر

به گزارش خبرنگار مهر، ششمین «فستیوال سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز»، از روزیکشنبه ۲۱ آذرماه ۱۳۹۵ در موزه هنرهای معاصر تهران کار خود را آغاز کرده است. این رویداد که امسال توسط کانون نیومدیای موزه هنرهای معاصرتهران در بخش اجرایی برگزار می شود، با کیوریتوری امیر راد در ششمین دوره خود حوزه «ویدئو پرفورمنس» را نیز اضافه کرده است. این فستیوال هر سال میزبان ۳۰ هنرمند در حوزه های گوناگون هنری است که طی سی روز به اجرای پرفورمنس‌آرت های خود می‌پردازند.

امیر راد مدیر کانون نیومدیای موزه هنرهای معاصر که پایه گذار و کیوریتور این فستیوال نیز هست درباره اندیشه پیدایی اولین دوره این فستیوال به خبرنگار مهر گفت: من سالها در حوزه هنرهای تجسمی به عنوان نقاش شناخته می‌شدم و فعالیت می‌کردم این فعالیت‌ها زمینه‌های وسیعی را هم دربرمی‌گرفت از همکاری در کمیته‌های انجمن هنرمندان نقاش تا تدریس در دانشگاه و از برگزاری نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی تا همکاری با مطبوعات. در این دوره از فعالیت‌ها چندسالی  از ایران دور بودم و به این ترتیب این امکان برایم فراهم شد تا علاوه بر آشنایی با فضاهای دیگر و امکانات بیانی متفاوت به مسائل و جریانات داخلی نگاهی با فاصله داشته باشم. دگردیسی جریانات هنری در حوزه هنرهای تجسمی از سویه‌های فرهنگی و هنری  به سویه‌های  تجاری و مالی یک روند تکرار شونده در تاریخ هنر هر منطقه است و ایران هم مستثنی نیست و اصولا هم این امر به خودی خود مذموم نیست اما در مقایسه ایران با غرب تفاوت در تعادل این دو سویه پدیدار می‌شود. بخشی از این تعادل مرهون فعالیت هنرمندان و واکنش‌های هنری آنها است که نمود این واکنش‌ها در مدیوم‌های معاصر-به دلیل ماهیت و ویژگی‌های آن‌ها- امکان ظهور و بروز بهتری می‌یابد. به این ترتیب و با توجه به گرایش پیشین خودم به حوزه نیومدیا و جای خالی توجه جدی به مدیوم‌های معاصر از جمله پرفورمنس‌آرت و نبود کنش و واکنش مناسب در این عرصه، «فستیوال سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز» زاده شد.

وی ادامه داد: پرفورمنس‌آرت مدیومی است که فارغ از پیش زمینه‌های تاریخ هنری در ضدیت با کالا شدگی اثر هنری به وجود آمد. این ویژگی، پیش زمینه فکری‌ای که پیشتر ذکر کردم، خلا‌ء موجود در این حوزه و تجربیات شخصی محرک پیدایش این رویداد بود.

اولین فستیوال در سال ۹۰ و در گالری ایست برگزار شد. در آن تاریخ تعداد پرفورمنس‌آرتیست‌ها به ۱۰ نفر هم نمی رسید و این تعداد هم اکثرا متمرکز بر این مدیوم نبودند یعنی در کنار آفرینش با سایر مدیوم‌ها گاهی نیز آثاری در این مدیوم تولید می‌کردند. در حوزه تئوری و آثار مکتوب چه کتاب و چه مطبوعات با یک زمین بایر مواجه بودیم و کمتر نشانی از توجه به این مدیوم دیده نمی‌شد و یک یا دو موردی هم که اشاره شده بود مملو از سوء تفاهم‌های تئوریک بود.

این هنرمند مالتی‌مدیا در ادامه بیان کرد: به این ترتیب در سال نخست هدف ما معرفی این مدیوم به مخاطبان و هنرمندان بود و به همین دلیل هم از همه حوزه‌ها از جمله موسیقی و سینما و تئاتر و تجسمی و…. هنرمندانی را برای همراهی با این جریان دعوت کردم. هدف ایجاد یک حرکت و نشاندن نهالی بود تا با تحقیق و شناخت امکانات بیانی ‌آن  در آینده شاهد جریانی از تولید آثار هنری در این مدیوم باشیم. خوشبختانه این هدف محقق شده است گواینکه همچنان در هر دوره این هدف را به اشکال گوناگون دنبال می‌کنم که نمود آن دعوت از هنرمندان حوزه‌های گوناگون -اگرچه تعداد آن بسیار کم‌تر شده است- و برگزاری کارگاه‌های پرفورمنس‌آرت است.

راد با بیان اینکه حالا با گذشت پنج دوره و در روزهای برگزاری ششمین دوره این فستیوال هر ساله مشاور چندین پروژه پایان نامه با موضوع پرفورمنس‌آرت در رشته های مختلف است اظهار کرد: از دیگر دستاوردهای این فستیوال ایجاد جایگاهی درخور برای این مدیوم (پرفورمنس‌آرت) در عرصه‌های رسمی هنر ایران است. به گونه‌ای که در جشنواره‌های دانشگاهی و جشنواره‌های فجر شاهد اختصاص جایگاهی ویژه به این مدیوم هستیم و خوشحالم که  یک ارتباط دوسویه بین «فستیوال سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز» و این جشنواره‌ها در زمینه انتقال تجربیات، معرفی هنرمند و ساختار تئوریک به وجود آمده است.

راد درباره اجرای این دوره فستیوال در موزه هنرهای معاصر تهران اظهار کرد: امسال دومین دوره از این فستیوال است که در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار می‌شود. موزه‌های هنر معاصر در جهان در واقع موزه‌هایی پویا هستند که در آن بازدید کننده صرفا بیننده آثار نیست بلکه در مقام مخاطب خود نقشی در خلق فضا و گاه آثار هنری دارد. چنین رویکردی سبب شده است تا برخی از مدیوم‌ها از جمله پرفورمنس‌آرت که چنین بستری را مهیا می کنند مورد توجه کیوریتورها و مدیران این موزه‌ها قرار گیرند. خوشبختانه چنین نگاهی در موزه هنرهای معاصر تهران هم وجود دارد و برای دومین بار این موزه میزبان این فستیوال شده است که فارغ از این فستیوال وجود چنین نگاهی برای عرصه تجسمی امر مبارکی است. البته برگزاری این فستیوال در موزه هنرهای معاصر تهران محدودیت‌هایی را هم به این فستیوال تحمیل می‌کند از جمله اینکه به دلیل شرایط موزه برخی موارد مانند زمان آغاز اجراها، طول اجراها، ورود برخی وسائل و مراقبت‌های ویژه باید مورد توجه قرارگیرند و به این ترتیب بسیاری از طرح‌ها امکان اجرا در موزه را از دست می‌دهند در حالیکه در گالری چنین محدودیت‌هایی وجود نداشت و به طبع تنوع فرمی آثار گسترده‌تر بود.

مدیر کانون نیومدیای موزه هنرهای معاصر درباره مرزهایی که پرفورمنس آرت را از مدیوم‌های دیگر مانند تئاتر محیطی یا تجربی جدا می کند و پرفورمنس هایی که این روزها به وفور اجرا می شوند اما از مولفه های این مدیوم دور هستند نیز گفت: باید ابتدا یک تفکیکی میان پرفورمنس و پرفورمنس‌آرت قائل شویم. پرفورمنس در معنای عام شامل هر گونه اجرایی می شود. از مراسم آیینی تا تئاتر و موسیقی. در واقع و در یک تعریف بسیار کلی نمایش هر فعلی برای مخاطب می تواند یک پرفورمنس باشد. اما پرفورمنس آرت ویژگی‌هایی دارد و اگر بخواهم خیلی کلی بیان کنم می‌توان گفت پرفورمنس‌آرت پروسه خلق اثر هنری است توسط پرفورمر در تعامل با مخاطب در زمان و مکان واقعی. البته به کرات درباره تک‌تک این ویژگی‌ها به صورت مکتوب و در غالب مقاله، مصاحبه و غیره صحبت کرده‌ام و فکر می کنم از حوصله این گفتگو خارج است. بنابراین با شما موافق هستم که بسیاری از آثاری که این روزها اجرا می شوند گونه‌هایی از تئاترمانند تئاتر محیطی، تجربی، شورایی و از این دست هستند و در واقع همه یک پرفورمنس محسوب می‌شوند اما پرفورمنس‌‌آرت نیستند.

وی با اشاره به اینکه تمرکز این دوره فستیوال «سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز» بر رابطه مکان و فضا در پرفورمنس‌آرت است درباره دیگر بخش های این رویداد بیان کرد: غالب مدیوم‌های هنری معاصر میان‌رسانه ای هستند. یکی از وظایف من به عنوان کیوریتور و مسئول کانون نیومدیا معرفی رسانه‌های هنری معاصر است بر این پایه امسال در این فستیوال و در هفته آخر ویدئوپرفورمنس را برای نخستین بار در عرصه عمومی معرفی خواهیم کرد. در این بخش از هنرمندانی دعوت کرده‌ام که در این زمینه فعالیت‌هایی داشته‌اند اما غالبا آثارشان به عنوان ویدئوآرت معرفی شده‌است. دلیل قرارگیری این بخش در فستیوال ویژگی میان‌رسانه‌ای ویدئو پرفورمنس و رابطه دو سویه آن با مدیوم پرفورمنس‌آرت است و در آینده رویدادی مستقل را به آن اختصاص خواهم داد.

وی درباره شیوه دعوت از هنرمندان گفت: هنرمندان هر دوره بر اساس اهداف کلی فستیوال و اهداف ویژه هر دوره انتخاب می‌شوند. به این ترتیب با رصد فعالیت یکسال گذشته هنرمندان در حوزه‌های عملی و تئوری و با در نظر گرفتن اهداف کوتاه و بلند مدت فستیوال هنرمندان دعوت شده‌اند. به عنوان مثال یکی از اهداف ما توجه به گسترش و معرفی این مدیوم در شهرهای دیگر است به همین دلیل امسال سه هنرمند از  بندرعباس، یزد و تبریز به فستیوال دعوت شده‌اند همچنین بر پایه استفاده از تجارب هنرمندانی که در بستر مکانی دیگری به خلق آثار پرداخته اند سه هنرمند ایرانی هم از کشورهای انگلستان و کانادا دعوت شده‌اند. از دیگر ویژگی‌های فستیوال امسال معرفی یک فستیوال دیگر در کنار و به عنوان تکمیل کننده «فستیوال سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز» است که انتخاب هنرمندان آن بر اساس فراخوان و داوری خواهد بود چرا که بعد از گذشت شش سال از اولین دوره اکنون با تعداد علاقه‌مندان و هنرمندان بیشتری روبرو هستیم- که خود از دستاوردهای فستیوال سی پرفورمنس،… است-  به این ترتیب با معرفی فستیوال جدید در شناسایی هنرمندان فعال گام دیگری برخواهیم داشت.

امیر راد درباره ویژگی های دوره ششم این فستیوال نیز بیان کرد: تعمدا در این دوره آثاری انتخاب شدند که به لحاظ فرم اجرایی رادیکال هستند یعنی در انتخاب طرح‌ها سعی شده است هر اجرا تکانه‌ای بر پیش‌زمینه‌های ذهنی مخاطب از اجرا وارد آورد.

ششمین فستیوال «سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز» تا ۳۰ دی ماه همه روزه به جز جمعه ها و شنبه ها، رأس ساعت ۵ بعدازظهر، درموزه هنرهای معاصر تهران برگزار می شود و هر هنرمند در مدت سی روز ، یک پرفورمنس آرت اجرا خواهد کرد.

برچسب‌ها: ,