آهنگ آفتاب؛ نمايشگاه كوير

kavir_opt

نمايشگاه “آهنگ آفتاب”(كوير ايران، كانون تمدن) سه شنبه نهم شهريورماه در موزه‌هنرهاي معاصر تهران برگزار مي شود.
در اين نمايشگاه عكس هايي از محمدرضا جوادي از كوير ايران و آثاري كه بيانگر مفهوم و يا تصوير و مشخصه‌هايي از كوير هستند از آثار ايراني گنجينه به نمايش گذاشته مي شود.
نشست خبري نمايشگاه “آهنگ آفتاب” در آستانه گشايش نمايشگاه صبح يكشنبه؛ هفتم شهريورماه برگزار شد و مجید ملانوروزی؛ مدیرکل هنرهای تجسمی و سرپرست موزه هنرهاي معاصر تهران در اين نشست گفت: دو سال قبل پیش‌بینی‌هایی در مورد این نمایشگاه صورت گرفت و قرار بود که در این نمایشگاه در مورد چهار عنصر اصلی (باد، خاک، آب و آتش) و پیوند این عناصر با فرهنگ ایرانی آثاري به نمايش گذاشته شود. پس از ثبت جهانی کویر لوت در سازمان ملل متحد و کارهای گسترده‌ای که روی بیابان و کویر صورت گرفته بود این تلاقی را به فال نیک گرفتیم تا اولین نمایشگاه را با موضوع کویر برگزار کنیم.
سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران با اشاره به نقش حیاتی کویر در ساخت شهرها و فرهنگ ایران به عنوان یک موضوع داراي اهمیت جهانی گفت: این نمایشگاه تنها به نمایش عکس اختصاص ندارد و به عنوان یک کانسپت فرهنگی، مایه کار هنرمند قرار گرفته تا نشان دهد یک ساحت جغرافیایی چگونه وارد یک تمدن می‌شود.
ملانوروزی افزود: قبل از این آثار دیگری از سوی محمدرضا جوادی ارائه شده بود که به نظر مستندنگاری محض می‌آمد و از نمایش آن‌ها امتناع کرديم. اما دو سال بعد از آن دیدار با عکس‌هایی مواجه شدم که در حقیقت جغرافیا را به فرهنگ تبديل کرده بودند و از این بابت اتفاق تاثیرگذاری به نظر می‌آمد. عكس هاي اين نمايشگاه با نظر منتقدان و بزرگترین عکاسان کشور انتخاب شده و از این بابت مسئولیت این نمایشگاه را به عهده می‌گیرم.
مدیرکل هنرهای تجسمی با بیان این که هر عکاسی با طرح پروژه و موضوع امکان برگزاری نمایشگاه در موزه را دارد، ادامه داد: پروژه محور بودن، موضوع را از دیدگاه‌های مختلف بررسی کردن و لحاظ کردن مولفه‌های شخصی از جمله فاکتورهایی است که موجب انتخاب عکس‌ها برای نمایش در موزه می‌شود.
ملانوروزي در ادامه گفت: نبود نشنال گالری در ایران خسارت‌هايي به موزه ها وارد كرده است، اما تفاوت نمايشگاه “آهنگ آفتاب” با ديگر نمايشگاهها اين است كه “آهنگ آفتاب” صرفا یک حرکت فرهنگی است و ما قصد فروش این آثار را نداریم.
سرپرست موزه هنرهای معاصر با اشاره به پژوهش محور بودن این نمایشگاه قابلیت‌های این موضوع را در خور نمایش در موزه دانست و گفت: نگاه‌ سازمان ملل به کویر لوت و همچنین تقاضاهای مکرر از دیگر جاهای دنیا برای برگزاری این نمایشگاه به ما جرات داد تا این نمایشگاه را در موزه هنرهای معاصر برگزار کنیم.
سید محمد بهشتی؛ ريیس پژوهشكده میراث فرهنگی با اشاره به کهن‌ترین متن باقی مانده و قابل دسترس در مورد سرزمین ایران با نام «تن سر» که مربوط به دوره ساسانیان و پادشاهی اردشیر بابکان است، گفت: تمام متونی که در کشورمان وجود دارند و تا نیمه اول قاجار هم ادامه داشتند همواره از ایران به عنوان بهترین سرزمین یاد کرده‌اند. از نیمه دوم قاجار به این سو رفته رفته ذهنیت جامعه ایران این شد که بدترین سرزمین جهان نصیب ما شده است و یکی از جاهایی که به خاطر وجودش غصه می‌خوریم کویر لوت و مرکزی ایران است.
ريیس پژوهشكده میراث فرهنگی با بیان اینكه در این سال‌ها تلاش‌هایی شد تا به قولی شر این نکبت را از دامن ایران پاک کنیم به طرح انتقال آب خزر به کویر لوت اشاره کرد و گفت: کویر مرکزی و لوت مهم‌ترین عامل یکپارچگی سرزمین ما در طول تاریخ بوده‌اند. ما اگر سرزمین خودمان را غلط بشمریم یعنی اهل این سرزمین نیستیم و اهل سرزمین نبودن باعث خسارت به خود و سرزمین می‌شود. اهل این سرزمین نبودن حاصل نسیان و فراموشی است و مهم‌ترین اتفاقی که ما را به سرزمین‌مان و شناخت و حراست از آن دعوت می‌کند شناخت قابلیت‌های کویر لوت است.
ریس پژوهشكده میراث فرهنگی با اشاره به عکس‌های محمدرضا جوادی اقدام او را تلاش برای یادآوری این نسیان دانست و گفت: آقای جوادی چنان انس و الفتی با کویر برقرار کردند که کویر در برابر چشم‌های ایشان پرده از حجاب برداشته تا زیبایی‌هایش را به رخ بکشد. جوادی با عکس‌هایش غزل کویر را سروده است و سرزمین ما احتیاج دارد تا میراثش را به یاد بیاورد. مهم‌ترین ثروت آموزنده کویر به سرزمینش تشنگی است و همه سنگ بنای تمدن ما تشنگی است و همین سنگ بنا در گذشته خلاقیت ایجاد کرده و ادبیات و معماری و چیزهای دیگری که به آن افتخار می‌کنیم، در اين تشنگي ريشه دارند.
محمدرضا اصلانی؛ کارگردان سینما نیز در ادامه اين نشست گفت: واقعیت این است که ما سرزمین‌مان را گم کرده‌ایم و امروز میان موجودیت انسانی و ملی خود تفارق و شکافی ایجاد کرده‌ایم.
اصلاني درباره نمايشگاه “آهنگ آفتاب” گفت: هر چند نگاه آقای جوادی در این نمایشگاه بسیار شخصی است اما آن چه به تصویر در می‌آید فقط کویر یا بیابان نیست. کویر برای کشور ما یک نماد است و به ایرانیان اخلاقی اعطا کرده که ورای اخلاق فقهی است.
اصلانی با اشاره به ضدیت تفکر صنعتی با طبیعت و سرزمین، کویر را نماد سازش انسان با طبیعت دانست و گفت: کویر این امکان را به جامعه داده تا خودش را و امکاناتش را کشف کند. شهرهای ما برآمده از طبیعت هستند نه علیه آن خور و بیابانک، دزفول، اصفهان و … نشانه‌های این ادعا هستند.
این کارگردان سینما به مساله غیبت آگاهی کویر اشاره کرد و گفت: آن گاه که ما باور می‌کنیم که در مسیر یک تخیل در کویر آب و هستی وجود دارد در حالی که به واقع هستی در دل کویر غایب است این‌ها از عمق اندیشه ایرانی نشانه می‌دهد. آثار جوادي در جست و جوي اين معناست و او سعی کرده در این آثار چیزی را پیدا کند نه جست و جو و از این کشف لحظه‌ای استفاده کرده تا جهان دیگری خلق کند و برای همین عکس‌های او مجموعه‌ای از کویر‌های خلق شده‌اند نه کویرهای مستند و عکاسی شده. این این نمایشگاه روایتی از خلق کردن است اتفاق اصلی این نمایشگاه یادآوری افلاطونی است که در دل آثار اتفاق می‌افتد. در این تصاویر کویر به معنای یک سطح نیست و ما با یک چرخه گردون مواجه هستیم، در خطوط در هم شونده و بی نهایت شونده عکس‌ها، می‌توانیم ببینیم که داریم گم می‌شویم و پیدا می‌شویم و راز هستی کویر ناخودآگاه قومی ما در همین گم شدن و پیدا شدن خطوط است.
این کارگردان سینما با انتقاد از کارهای شبه هنری توسط شبه هنرمندان و عکاسان حضور این افراد در جامعه را موجب زشت شدن سرزمین ایران دانست و گفت: ما سیصد سال است که از تاریخ هنری جهان حذف شده‌ایم برای این که فراموش کردیم که چه داشتیم و چه می‌کردیم.
اكبر عالمي، مدرس دانشگاه نيز در اين نشست گفت: به همه توصیه می‌کنم این نمایشگاه را از دست ندهند. نمایشگاه‌های گوناگونی تاکنون برپا شده، اما آنچه در این نمایشگاه ارائه می‌شود، در ذهن شما حک خواهد شد. کسانی که به دیدن این نمایشگاه بیایند، احساس غرور خواهند کرد و به سرزمین مادری‌شان بیشتر می‌اندیشند. آن‌ها غبطه خواهند خورد که چرا سفر نکرده و کویر مرکزی ایران را از نزدیک لمس نکرده‌اند. این عکس‌ها چیز عجیبی هستند مثل یک تابلوی نقاشی و حتی فراتر از آن. این پدیده بدون سابقه اتفاق نیفتاده است. این عکس‌ها حاصل عمر یک هنرمند هستند. هنرمند در لحظه‌ای مستانه، اثری را خلق می‌کند که در گذشته‌اش ریشه دارد. کارهایی را در این نمایشگاه روی دیوار خواهید دید که هرگز آن‌ها را از یاد نخواهید برد.

رضا نامی؛ دبیر هنری نمایشگاه “آهنگ آفتاب” نيز در اين نشست با اشاره به تفاوت نگاه محمدرضا جوادي به كوير نسبت به ساير هنرمندان گفت: جوادي در اين نمايشگاه از لطافت كوير سخن گفته برخلاف آنكه بسياري هنرمندان همواره خشونت كوير را به تصوير كشيده اند. در کنار نمایشگاه آثار جوادی به طور کلی آثاری که از ورای فکر و ایده هنرمندان تجسمی به کویر بوده نیز به نمایش در می‌آید.
دبير هنری نمایشگاه با بیان این که قدما توجه بیشتری به کویر داشتند، گفت: نقاشی‌هایی از مارکو گریگوریان، سهراب سپهری، غلامحسین نامی، محمد ابراهیم جعفری، جلال شباهنگی و چند تن دیگر در کنار عکس‌های جوادی به نمایش گذاشته مي شود. با توجه به جذابيت اين نمايشگاه براي غربي ها، امیدواریم این نمایشگاه در آينده تور جهانی به سایر کشورها نیز داشته باشد.

محمدرضا جوادی؛عكاس و معمار ایرانی در ادامه اين نشست گفت: در تمام این سال‌ها کارهای فراوانی داشتم که اجازه دیده شدن این آثار داده نشد، کویر؛ جوان‌ترین پروژه ام است که در موزه هنرهای معاصر تهران به نمایش گذاشته می‌شود.
این عکس‌ها بین سال‌های 63 تا 93 ثبت شده‌اند و ما از میان صدها هزار عکس تنها 100 عکس را انتخاب کردیم و در نهایت از این 100 عکس به 70 عکس رسیدیم که بر مبنای مکان انتخاب شدند. عکس‌های این نمایشگاه با دوربین غیردیجیتال ثبت شده، در این تصاویر سعی کردیم به تصویر حکم نکنیم و این کویر بود که به ما می‌گفت چه چیز را به تصویر بکشم. در نهایت شصت عکس در ابعاد مختلف در این نمایشگاه ارائه می‌شود و بزرگترین عکس در ابعاد 13 متر و کوچکترین عکس در ابعاد یک متر به نمایش گذاشته خواهد شد.
یکی از دلایل بزرگ بودن ابعاد عکس‌ها برای القای حس در کویر بودن و افرادی که این عکس‌ها را دیده‌اند همه به اتفاق گفتند که ما قصد داشتیم کویر را به موزه هنرهای معاصر بیاوریم.
نمايشگاه “آهنگ آفتاب” تا 21 آبان ماه در موزه هنرهاي معاصر تهران ادامه دارد.

برچسب‌ها: