به مناسبت روز خبرنگار؛ بازدید خبرنگاران حوزه هنرهای تجسمی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران

2159164

صبح امروز تعدادي از خبرنگاران مهمان موزه هنرهاي معاصر تهران شدند تا از بخش هايي از گنجينه موزه بازديد کنند.

در جریان بازدید خبرنگاران از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، امیر راد (مسؤول کانون نیومدیای موزه هنرهای معاصر تهران)، احسان‌الله عباسی (امین‌اموال و مسؤول گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران)، حسن نوفرستی (مسؤول روابط عمومی موزه) و مجيد فروغي مدير روابط عمومي دفتر هنرهاي تجسمي نمایندگان رسانه‌ها را همراهی کردند.

پيش از بازديد خبرنگاران از محل گنجينه موزه هنرهاي معاصر تهران، مجيد ملانوروزي سرپرست موزه هنرهاي معاصر در جمع خبرنگاران حضور يافت و بازديد از موزه هنرهاي معاصر توسط خبرنگاران در آستانه روز خبرنگار را يک حرکت جدي از سوي اين موزه براي شفاف سازي روابط ميان موزه و اهالي رسانه دانست.

امیر راد درباره‌ی اهمیت آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر، اظهار کرد: معمولا هنگام نمایش گنجینه، آثار بیشتر شناخته شده‌ و قیمت‌ برخی از آن‌ها برجسته می‌شود، ولی اهمیت گنجینه به یک یا چند کار شاخص نیست. بنابراین تلاش می‌کنم تا بیشتر به اهمیت کل مجموعه بپردازم. در موزه، آثاری از نیمه قرن نوزدهم به بعد جمع‌آوری شده است. به‌طور مشخص این آثار بخشی از مهمترین جنبش‌ها و مکاتب مدرنیسم هنری از اواسط قرن نوزدهم به این سو را شامل می‌شود که این بازه‌ی زمانی از آثار امپرسیونیست‌ها آغاز می‌شود.

او افزود: موزه تا سال ۱۹۷۹ اثر هنری خریده است. البته بعد از این تاریخ هم خریدهایی داشته و در دوره‌های مختلف، آثاری به موزه اضافه شده است، اما حجم آن قابل مقایسه با حجم خرید آثار تا سال ۱۹۷۹ نیست.

نوفرستی نیز درباره‌ی آثاری که به‌تازگی به گنجینه موزه اضافه شده‌اند، توضیح داد: در سه – چهار سال گذشته، ۵۲ اثر چاپی از طرف سفارت مکزیک به موزه اهدا شده است. یکی – دو سال گذشته هم دو هنرمند آلمانی، ۱۳ اثر خود را به موزه اهدا کردند. یک دکتر که در آمریکا زندگی می‌کند نیز در بازدید از موزه اعلام کرد، آثار هنری زیادی را از هنرمندان بنام و مطرح اروپایی در اختیار دارد که نمی‌تواند آن‌ها را خارج کند. البته یک اثر از «ژرژ براک» آورد و به موزه اهدا کرد.

او گفت: به‌تازگی تعدادی از آثاری که پیش از این توسط موزه خریده شده و به ایران نیامده بود نیز وارد کشور شد که اتودهای معماری بودند. تعداد دیگری هم قرار است به ایران آورده شوند. وقتی این مجموعه کامل شد، در یک مراسم از آن‌ها رونمایی می‌شود.

راد درباره ساختمان موزه و برخی از محدودیت‌های آن گفت: بنا بر اظهارات معمار موزه آقای دیبا، این موزه ساخته شد تا محلی برای نمایش و گردآوری آثار هنرمندان ایرانی باشد؛ اما در دهه ۵۰ شمسی، افزایش  قیمت و فروش نفت و در نتیجه گسترش منابع مالی سبب شد تا مسئولان وقت و در این‌جا بنياد فرح ديبا بر اساس سیاست‌های فرهنگی آن زمان به خریداری آثار مهم هنری جهان روی آورند. در نهایت موزه هنرهای معاصر تهران خانه این آثار شد. با توجه به این‌که مساحت کل فضای نمایشگاهی موزه دوهزار متر مربع است، موزه گنجایش نمایش کل و حتی معدودی از این آثار را به طور ثابت ندارد. این حالی است که بیشتر موزه‌های هنری دنیا یک نمایشگاه ثابت دارند و در کنار آن، نمایشگاه‌های جنبی برگزار می‌کنند. متاسفانه فضای نمایشگاهی موزه برای این کار مناسب نیست و آنچنان که گفتم از ابتدا هم چنین مبنایی نداشته است. به همین دلیل، ما هیچ‌وقت نمایشگاهی ثابت از آثار گنجینه نداشته‌ایم.

او در پاسخ به این‌که چرا آیدین آغداشلو معتقد است کمتر از ۱۰ درصد آثار موزه هنرهای معاصر ارزش هنری دارند؟ گفت:‌ نزدیک به چهارهزار اثر هنری در موزه نگهداری می‌شود و تا به امروز ارزش‌گذاری کارشناسانه و تحلیل تاریخ هنری جامعی بر روی این مجموعه انجام نشده است تا ببینیم این آثار و یا  درصدی از کل آثار چه نقشی در شکل‌گیری جریان‌های هنری و یا تاثیرات مشخص داشته‌اند. چنین تحلیلی در یک پروژه تحقیقاتی تعریف می‌شود. بنابراین به نظر من، حرف آقای آغداشلو خیلی مستند نیست و با توجه به صحبت‌های اخیر ایشان تصور می‌کنم صحبت ایشان بیشتر به آثار فتورئالیست‌هایی برمی‌گردد که معتقدند آثار آن‌ها کارهای درجه یکی نیست.

راد درباره‌ی آثار غیرقابل نمایش موزه هنرهای معاصر نیز گفت: آثاری از گنجینه که به‌لحاظ فرهنگی قابلیت نمایش نداشته باشند، زیاد نیستند. بیشتر آثار گنجینه قابلیت نمایش دارند. یکی از مشهورترین آثاری که چنین امکانی ندارد، اثر سه لته‌ای فرانسیس بیکن است. این اثر آخرین بار چند سال پیش، ساعاتی به‌نمایش درآمد، اما ناگزیر شدند، آن را از روی دیوار پایین بیاورند.

او ادامه داد: این آثار مشکلی برای امانت‌سپاری ندارند. مشکلات بیمه‌ای هم برای امانت دادن آن‌ها حل شده است. البته آنچه در ازای امانت این آثار دریافت می‌شود، پول نیست، چون بنا بر قانون اگر پولی به موزه هنرهای معاصر وارد شود، باید به خزانه دولت واریز شود. قرار است در ازای امانت تابلوها، خدماتی از جمله به‌روزرسانی دستگاه‌های رطوبت‌سنج و کنترل دما به همراه برخی بازسازی‌ها ارائه شود.

به گفته احسان عباسي مسئول گنجينه و اموال موزه هنرهاي معاصر تهران، اين گنجينه توسط دزدگير و حراست به خوبي نگهداري مي شود و امکان سرقت از آن وجود ندارد. وي درباره شمار دقيق آثار نيز گفت: در دفتر ما ۳ هزار و ۲۶۳ اثر ثبت شده است. از اين ميان يک هزار و ۴۰۰ اثر مربوط به بخش خارجي گنجينه است و بقیه آثار ایرانی هستند. آثار ایرانی همه معاصر هستند، به‌جز برگه‌های شاهنامه شاه‌طهماسب. همچنين ۸۰ مجسمه نيز در گنجينه موزه هنرهاي معاصر موجود است که ارزش مادي و معنوي بسياري دارند. حدود ۱۰۰ اثر هم از هنرمندان ناشناخته داریم و چند بار پیشنهاد کرده‌ایم، کارشناسانی برای شناسایی هنرمندان آن‌ها بیایند. این آثار شامل آثار خوشنویسی و نقاشی و مربوط به هنرمندان ایرانی و خارجی است.

راد نیز اظهار کرد: نگاه واحدی در شمارش آثار وجود نداشته، ولی تمام آثار ثبت شده‌اند. ممکن است یک مجموعه را به‌عنوان یک اثر ثبت کرده باشند یا تمام آثار آن را به‌صورت تک‌تک ثبت کرده باشند. گاهي يک اثر سه لتي که بايد يک اثر شمرده مي شده، ۳ اثر شمارش شده و گاه ۳۱ برگ جدا از يک هنرمند به عنوان يک اثر شمرده شده است. اميدواريم با نشر آثار در سايت موزه که مستلزم یک نگاه واحد در این زمینه است و در آینده نزدیک، این تناقض‌ها رفع شود.

در ابتداي بازديد اثري از پيکاسو که در انتهاي مخزن گنجينه روي ديوار بود مقابل ديده خبرنگاران قرار گرفت. مرور آثار گنجينه از امپرسيونيست ها آغاز شد و در ادامه به نمايش برخي آثار پست امپرسيونيست ها، آثار پاپ آرتیستها که بخش قابل توجهي از آثار موزه به آن اختصاص دارد و هنرمندان آبستره اکسپرسيونيست پرداخته شد. اثر جکسون پولاک به عنوان گران ترين اثر گنجينه موزه هنرهاي معاصر تهران نيز يکي از قابل ‏توجه ترين آثاري بود که گرچه بارها به نمايش درآمده اما توجه خبرنگاران را به خود جلب کرد. همچنين آثار فرانسيس ‏بيکن به عنوان يکي از هنرمندان بزرگ فيگوراتيو نيز از آثاري بود که امروز از ريل خارج شد تا به نمايش درآيد. ‏

در ميان آثار پاپ آرتيست ها آثار اندي وارهول توجه بسياري را به خود جلب کرد و خصوصا اثر «خودکشي» که يکي از گران قيمت ترين مجموعه آثار اين هنرمند است. ‏

در ادامه در بخش گنجينه ايراني آثاري از اردشير محصص، پرويز کلانتري، محمود فرشچيان، مارکو گريگوريان و حسين زنده رودي به نمايش درآمد.

۲۸ اثر گنجينه نيز در حال حاضر نزد موزه اي در رم امانت است.

راد درباره انتشار مجازی آثار موزه گفت: کار بارگذاری تصاویر آثار روی سایت شروع شده و قرار است اول آثار نقاشی هنرمندان خارجی روی سایت برود. این پروژه در کل کار بسیار دشواری است چون تمامی اطلاعات مربوط به یک اثر باید استخراج  و سپس تک تک بر روی وبسایت بارگذاری شود. در حال حاضر امکانات منحصر به فردی به این بخش افزوده شده است از جمله امکان چندین نوع جستجو که به طور مشخص پژوهش‌گران این حوزه مدنظر بوده‌اند. به عنوان مثال با کامل شدن سایت موزه این امکان فراهم می‌شود که تعداد کل آثار یک هنرمند و یا تعداد آن‌ها در یک بازه زمانی جستجو شود.

در پايان بازديد و خارج از مخزن گنجينه نگهداري آثار، بحث تهويه نامطلوب در موزه هنرهاي معاصر مورد ‏پرسش قرار گفت. حسن نوفرستي، مدير روابط عمومي موزه هنرهاي معاصر تهران با بيان اينکه چند وقت است به ‏خاطر ساخت و سازهاي مترو در جنب موزه مشکل تهويه در موزه تشديد شده است، گفت: اين مشکل چند روز است به ‏وجود آمده اما تمام تلاش ما این بود که بخش تأسیسات، کم‌ترین تأثیر را بپذیرد. به تازگي دستگاه تهويه جدید خريداري شده و به زودي نصب مي شود. اما ان شاءلله به زودي بتوانيم شرايطي فراهم ‏کنيم که کل امکانات موزه به‌روز شود.‏

نوفرستی درباره‌ی وضعیت نگهداری از آثار گنجینه موزه، گفت: درست است که شرایط گنجینه موزه، استاندارد نیست، ولی شرایط نگهداری مطلوب است. موزه هنرهای معاصر به دلیل شرایط نگهداری یکی از آثاری که به امانت به هلند رفته بود مورد تقدیر هم قرارگرفت.

راد نیز گفت: بالا و پایین رفتن تدریجی و چند درجه‌ای دما به عکس شوک حرارتی، تاثیر مخربی بر آثار ندارد. بد نیست بدانید تابلوی مونالیزا سال‌ها در حمام کاخی نگهداری و در معرض رطوبت، دما و سایر آلاینده‌ها بوده است با وجود این بیشترین صدمات سال‌ها بعد و بر اثر عوامل دیگر بر این اثر پدیدار شد. واقعیت این است که این سیستم به‌روز نیست و با گذشت ۴۰ سال، باید با استاندارهای جدید هماهنگ شود. عوامل گوناگونی بر آثار تاثیر می‌گذارند که دست‌کم گنجینه موزه به سبب آن‌که سال‌ها در معرض دید عموم نبوده است از یکی از آن‌ها یعنی نور در امان بوده‌است.

راد با اشاره به اينکه ما بزرگترين مجموعه هنر غرب در شرق را در اختيار داريم، عنوان کرد: اهمیت این مجموعه در روایتی است که از بنیان‌های فرهنگی، هنري، سياسي و اجتماعي غرب و در معنای کلی‌تر بخشی از فرهنگ جهانی دست می‌دهد.  روایتی یگانه و بی‌نظیر که خوانش هرباره آن افق‌های جدیدی را در برابر مخاطبان خود می‌گشاید.

برچسب‌ها: ,