هنر ايران در سال هاي اخير، حضوري فعال و توجه برانگيز در عرصه جهاني داشته است. موفقيت هنرمندان ايراني در جشنواره هاي مختلف منطقه اي و بين المللي، از جمله حضور در چند دوره اخير دوسالانه ونيز با حمايت موزه هنرهاي معاصر تهران و توجه روزافزون مجموعه داران و دست اندركاران حراج هاي بزرگ جهاني به آثار هنرمندان ايراني در سال هاي اخير، موج تازه اي از اقبال مشتاقان هنر را نسبت به خلاقيت و نوجويي در هنر معاصر ايران برانگيخته است. به نظر مي رسد موفقيت فزاينده هنرمندان ايراني در عرصه هاي جهاني ناشي از شرايطي باشد كه در طول سه دهه اخير هنر ما را تحت تأثير قرار داده و موجبات تجديد حيات و ساختن جهاني تازه را براي آن به ارمغان آورده است. اين شرايط را مي توان در موارد سه گانه زير برشمرد؛
نخستين نكته، توجه همه جانبه اي است كه جامعه ايراني پس از انقلاب به هنر و نقش تأثيرگذار و فراگير آن در مسائل اجتماعي و ساختارهاي فكري داشته است. اين مسئله باعث شد تا ايرانيان نگاه خود را به هنر نه به عنوان يك كالاي لوكس و صرفاً روشنفكرانه، بلكه به منزله يك نياز عميقاً انساني و فرهنگي كه مي تواند جامعه را در مسيري متعالي سوق دهد و به ساختن دنيايي جديد در جهان ايراني ياري رساند معطوف نمايند.
گستره وسيع و عمومي توجه به هنر را مي توان از كميت روزافزون رخدادهاي هنري در قالب جشنواره ها و نمايشگاه هاي ملي و بين المللي در سه دهه اخير دريافت.
نكته ديگر پيوند عميق و گسترده اي است كه هنر ايران در طول تاريخ با معارف ديني، معنوي و شاعرانه داشته است. انقلاب ايران باعث شد تا هنرمندان ايراني، به ويژه هنرمندان نسل جوان، توجه خود را به گنجينه و ميراث هنر اسلامي معطوف نمايند. به اين ترتيب خزائن آثار بزرگان شعر و هنر ايراني به روي هنرمندان معاصر ما گشوده شد و توانست آثار آن ها را در زمينه هاي مختلف هنر سرشار از خيالات معنوي و عميقاً ديني نمايد. به طوري كه زبان هنر امروز ما سرشار از نشانه ها و اشاراتي است كه مخاطب خود را به جهان الهامات و خيالات روحاني دلالت مي كند و اين همان مسئله اي است كه جهان امروز، بنا به سرشت الهي خود، به آن گرايش و نياز دارد و هنر معاصر ما در همه اشكال خود، از گرايش هاي سنتي و نوگراي هنر نقاشي تا آثار هنر جديد و چند رسانه اي، آن را در خود متجلي ساخته است.
سومين نكته در وضعيت جهاني هنر معاصر نهفته است. اين وضعيت، هنرمندان ما را با تجربه هاي جديد، متنوع و خلاقانه هنرمندان جهان نزديك مي سازد. شرايط هنر معاصر جهان، هنرمندان را چه در اروپا باشند، چه در استراليا، آفريقا يا آسيا و چه در شهرهاي بزرگ و كاملاً مدرن ساكن باشند، چه در يك روستاي كوچك، با يكديگر نزديك و همسايه ساخته است.
آن ها مي توانند در نمايشگاه ها و جشنواره هاي جهاني هنر، در كنار هم قرار بگيرند، از مفاهيم و مضامين مشتركي متأثر باشند و با زبان هنر رنج ها و شادي هاي خود را نسبت به حوادث جهان با يكديگر قسمت نمايند. آن ها مي توانند همزاداني باشند كه از تجارب يكديگر بهره ببرند و در عين حال هر يك با لهجه محلي و بومي خود در ساختن جهاني نو براي انسانيت همكاري نمايند.
جهان هنر معاصر از فراسوي هنر مدرن توجه به عناصر و مفاهيم و مضامين بومي را در آثار هنرمندان رونق بخشيده است. هنر معاصر ايران علي رغم ويژگي هاي بومي و زبان محلي،‌ سرشار از ايده ها و صورت هاي جهاني است و به همين دليل به راحتي مي تواند با هنر جهان تعامل و رابطه برقرار نمايد. ساختن دنياهاي تازه، همدلي با ميثاق هاي معنوي در خلاقيت هنرمندانه است.
در خاتمه جاي آن است كه از همكاري آقاي اسماعيلي رايزن فرهنگي ايران در ايتاليا به خاطر انجام هماهنگي هاي لازم براي حضور ايران در دوسالانه ونيز و هنرمند ارجمند آقاي غلامعلي طاهري كه در انتخاب آثار ياريگر مجموعه بودند صميمانه قدرداني كنم. همچنين زحمات ساير همكاران و پرسنل موزه هنرهاي معاصر تهران را ارج مي نهم.

دكتر محمود شالويي
نماينده ايران در دوسالانه ونيز
رييس موزه هنرهاي معاصر تهران